Een uitnodiging van de politie, wat moet je doen?

Plof. Op de deurmat ligt een uitnodiging van de politie om je te komen melden voor een verhoor. Het is zo'n beetje de minst leuke uitnodiging die je kan krijgen. 

Strafzaken & Vervolging
mr. H. van Asselt (Henk)

Het woord uitnodiging heeft iets feestelijks. Een uitnodiging om een verjaardag te vieren, omdat iemand een nieuw huis heeft gekocht of omdat twee tortelduifjes het huwelijksbootje instappen. Een uitnodiging hoort te eindigen met een hoopvolle zin. Bijvoorbeeld: 'wat we gaan doen blijft een verrassing, maar neem je zwemspullen mee' of  'je mag blijven slapen'. In vergelijking daarmee is de uitnodiging van de politie maar een tegenvaller. Wie heeft er nou zin om zich te melden bij de politie. Laat staan slapen...

Eigenlijk zou de politie het woord uitnodiging niet zo mogen gebruiken, of liever gezegd: misbruiken. Het is namelijk een ontbieding voor een verhoor. Je bent verdachte en de politie wil jou horen over mogelijk strafbare feiten.

Het enige voordeel van de uitnodiging is dat je zelf mag kiezen of je komt of niet. Je mag ook in het midden van het verhoor weglopen als je bent uitgenodigd. Maar zo vrij als dat dit klinkt is het niet. In sommige gevallen mag de politie je op komen halen buiten heterdaad. In dat geval wordt je aangehouden.

Onderaan op de uitnodiging staat dat je een advocaat mag consulteren op eigen kosten. Dit is precies de reden waarom de politie graag uitnodigingen verstuurt, want je hebt pas recht op een door de staat gefinancierde advocaat op het moment dat je bent aangehouden. En aanhouden is wat anders dan uitnodigen. Dit zorgt er weer voor dat minder mensen zich laten adviseren door een advocaat, wat er vervolgens weer toe leidt dat mensen zich onnodig belasten. Zo schraapt de politie bewijsmateriaal bij elkaar. Dat is natuurlijk ook precies wat de politie prettig vindt en het kost ze ook nog eens geen geld. Je moet dit proberen te voorkomen, want als je uiteindelijk voor de rechter moet verschijnen ben je veel verder van huis.

Daar komt bij dat er sinds 1 maart 2016 het recht voor verdachten bestaat om zich tijdens het verhoor te laten bijstaan door een advocaat. Dit geldt ook alleen wanneer je bent aangehouden. Aangezien het aantal vrijspraken is toegenomen sinds de invoer van bijstand van een advocaat bij het verhoor, zal het aantal uitnodigingen door de politie toenemen. Immers, hoe minder advocaten betrokken zijn bij het proces, hoe makkelijker het voor de politie is.

Als je nu een uitnodiging krijgt, is het toch verstandig om eerst even met een advocaat te overleggen. Kost jou dat dan veel? Nee hoor, vaak kan een kort belletje met ons al veel ellende voorkomen. We kunnen jou uitleggen wat jouw rechten zijn en hoe jij het beste jouw strategie kan bepalen. En dat belletje, dat nemen wij voor onze rekening.

‘Dat heb ik helemaal niet gezegd!?’

Verbalisant: “Dus jij noemde mijn collega een lelijke vent?”

Verdachte: “Ik zei dat je er lelijk uitziet met zo’n pet.”

Verbalisant: “Maar m’n collega draagt zo’n pet, dus je noemt hem lelijk.”

Verdachte: “Maar het is toch ook een lelijke pet?”

Vervolgens staat in het proces-verbaal dat de verdachte een agent een lelijke vent heeft genoemd.

Een verbalisant vraagt je na een verhoor het proces-verbaal door te nemen en te ondertekenen. Wanneer jij jouw verklaring doorleest, merk je dat het verhaal in het proces-verbaal niet volledig aansluit op wat je zojuist hebt verklaard. De door jou zo zorgvuldig gekozen woorden lijken nu eerder op een belastende verklaring… Wat nu?

Je zal niet de eerste zijn bij wie bepaalde woorden worden verdraaid waardoor ze de broodnodige nuance verliezen, maar je bent ook zeker niet de laatste. Hoewel wettelijk staat vastgelegd dat de verklaring van de verdachte zoveel mogelijk in zijn eigen woorden moet worden opgeschreven, kan het zijn dat een sluwe agent jou woorden in de mond probeert te leggen. Het kan natuurlijk ook onkunde van de verbalisant zijn. We kennen allemaal die oude agent die op zoek moet naar elke letter op het toetsenbord en die ook nog eens maar twee van zijn vingers weet te gebruiken. Deze agent heeft het al lastig genoeg met het typen zelf, laat staan het juist weergeven van wat er is gezegd. Maar het is wel van cruciaal belang dat jouw woorden juist worden weergegeven, de rechter zal dat verhaal namelijk als uitgangspunt nemen.

Hierbij moet worden opgemerkt dat er grofweg twee manieren zijn waarop jouw verhaal op papier wordt gezet. Ten eerste de monoloog, waarbij de vragen niet worden opgenomen maar alleen jouw verklaring als een lopend verhaal wordt gepresenteerd. Ten tweede de vraag-antwoord methode, waarbij de vragen en jouw antwoorden expliciet worden weergegeven. Uit onderzoek is gebleken dat de laatste methode de meest gunstige is en jouw antwoorden het best weergeeft. Gelukkig wordt deze methode in de praktijk ook het meest toegepast. Het is bij deze methode wel van belang dat je niet alleen let op het correct weergeven van de door jou gegeven antwoorden, maar ook dat alle gestelde vragen in het proces-verbaal zijn opgenomen. Het kan namelijk gebeuren dat verbalisanten enkele vragen weglaten. Dit zorgt er niet alleen voor dat de opbouw van het verhoor ‘hak op de tak’ is, ook geeft het niet jouw volledige verhaal weer.

Daarnaast kan het voorkomen dat je bij het doorlezen merkt dat je bepaalde woorden zou hebben uitgesproken, die je toch echt niet hebt gezegd. Onderteken in dat geval de verklaring niet! Maak daarbij de opmerking dat wat er in het proces-verbaal staat niet klopt en zorg dat de agent alsnog jouw opmerking in het proces-verbaal zet. Geef desnoods per regel aan wat niet overeenkomt met jouw woorden. Als de agent weigert het proces-verbaal aan te passen, blijft het belangrijk jouw verklaring niet te ondertekenen. Wanneer jij jouw verklaring ondertekend hebt neemt de rechter jou niet meer serieus als je later beweert dat het een onjuiste weergave is van jouw verklaring.

Hoe dan ook, neem het proces-verbaal kritisch door, want voor je het weet sta je door het handigheidje of de onkunde van de agent met 1-0 achter. Voorkom dat je in de rechtszaal de woorden van de titel van dit stuk moet uitspreken!

actualiteiten over strafzaken & vervolging